Làm bốn thứ nối tiếp nhau thì mất năm sáu tiếng và mệt tới mức tuần sau không muốn làm nữa. Làm bốn thứ xếp chồng lên nhau thì mất ba tiếng và phần lớn thời gian là đứng chờ.
Khác biệt nằm ở cách xếp việc. Nguyên tắc rất đơn giản: việc có thời gian chờ dài thì bắt đầu trước, rồi làm việc khác trong lúc chờ. Bài này đưa một trình tự cụ thể cho buổi làm sẵn bốn món, kèm cách dọn dẹp xen kẽ để cuối buổi bếp không thành bãi chiến trường.
Nguyên tắc xếp việc
Chia mọi việc thành hai loại: việc tay và việc chờ. Việc tay cần mình đứng đó, việc chờ thì không.
Bắt đầu bằng việc chờ dài nhất. Ngâm, luộc, ủ, nướng.
Rồi lấp thời gian chờ bằng việc tay. Băm, trộn, rửa hũ.
Đừng làm hai việc tay cùng lúc. Cả hai đều hỏng.
Nhưng nhiều việc chờ chạy song song thì được. Đây là chỗ tiết kiệm thời gian.
Đọc hết công thức trước khi bắt đầu. Để biết chỗ nào có thời gian chờ.
Viết trình tự ra giấy. Không viết thì giữa chừng sẽ rối.
Chuẩn bị hết nguyên liệu trước khi bật bếp. Tìm lọ tiêu giữa chừng là cháy nồi.
Rửa hũ ngay từ đầu. Chúng cần thời gian để khô.
Dọn dẹp trong lúc chờ. Đây là cách duy nhất để cuối buổi bếp sạch.
Đặt đồng hồ cho mọi việc chờ. Trí nhớ không đáng tin khi làm nhiều việc.
Đừng nhận quá bốn món một buổi. Quá đó là mệt và bắt đầu ẩu.
Nghỉ mười phút giữa buổi. Uống nước, ngồi xuống.
Buổi làm sẵn nên dễ chịu chứ không nên là ca trực. Nếu mệt thì lần sau làm ít món hơn.
Trình tự mẫu ba tiếng
Tối hôm trước: ngâm đậu và ngâm nấm. Mười phút thao tác.
Phút không: bắc nồi đậu lên luộc. Việc chờ dài nhất, bắt đầu trước.
Phút năm: rửa và tráng hũ, úp cho khô. Chúng cần khô trước khi dùng.
Phút mười lăm: vắt nấm, băm nấm và sả. Việc tay trong lúc đậu đang luộc.
Phút ba mươi: bắc chảo phi sả làm dầu phi. Xong sớm nhất trong bốn món.
Phút bốn lăm: dầu phi xong, cho vào hũ để nguội. Một món xong.
Phút năm mươi: kiểm đậu, thường là vừa mềm. Vớt ra để ráo.
Phút năm lăm: xào nấm cho mẻ pate. Việc tay dài nhất, cần đứng canh.
Phút tám mươi: nấm nâu, cho đậu vào, nêm. Rồi tắt bếp để nguội.
Phút tám lăm: trong lúc chờ nguội thì làm đồ chua. Thái, xóc muối, pha nước ngâm.
Phút một trăm: xay pate, cho vào hũ. Món thứ hai xong.
Phút một trăm mười: rang mè và rang đậu phộng. Nhanh, chỉ mười phút.
Phút một trăm hai lăm: giã muối vừng, cho vào hũ. Món thứ ba và thứ tư xong.
Phút một trăm bốn mươi: dán nhãn, cất tủ, rửa nốt. Xong trong khoảng ba tiếng kể cả dọn.
Bốn món cho buổi đầu
Món một là dầu phi sả. Dễ nhất, nhanh nhất, và dùng được cho mọi thứ.
Món hai là pate hoặc sốt đậu. Món chính của buổi, tốn công nhất.
Món ba là đồ chua. Gần như không tốn công và giữ rất lâu.
Món bốn là muối vừng. Mười lăm phút và dùng được cả tháng.
Bốn món này phủ được bữa sáng cả tuần. Bánh mì, cơm, cháo, bún.
Chúng cũng không chồng lấn nhau. Mỗi món làm một việc khác.
Ba món trong bốn giữ được lâu. Chỉ pate là cần ăn trong bảy ngày.
Buổi sau có thể đổi món hai. Sốt mè, sốt đậu, sa tế.
Giữ ba món kia làm nền cố định. Chúng luôn có ích.
Sau vài buổi thì biết nhà mình cần gì. Và danh sách sẽ tự điều chỉnh.
Đừng thêm món thứ năm cho buổi đầu. Bốn là vừa sức.
Nếu thấy nhẹ thì buổi sau thêm. Tăng dần chứ đừng nhảy.
Nếu thấy mệt thì buổi sau bớt xuống ba. Không có gì phải cố.
Đo bằng việc có muốn làm buổi sau không. Đó là phép đo duy nhất quan trọng.
Dọn dẹp xen kẽ
Rửa dụng cụ ngay khi xong việc với nó. Đừng để chồng lên nhau tới cuối.
Rửa trong lúc chờ nồi sôi. Thời gian chờ là thời gian dọn.
Lau bàn bếp sau mỗi món. Bàn sạch thì làm món sau dễ hơn.
Chảo dính thì ngâm nước nóng ngay. Nguội và khô lại là rất khó rửa.
Máy xay rửa ngay khi còn ướt. Đổ nước ấm vào rồi bật vài giây là sạch phần lớn.
Gom rác trong một tô riêng trên bàn. Đỡ phải chạy tới thùng rác liên tục.
Vỏ và cuống rau củ gom lại làm nước dùng. Đừng bỏ nếu còn sạch.
Dọn hết trước khi làm món cuối. Để món cuối xong là xong hẳn.
Dán nhãn ngay khi hũ nguội. Đừng để tới hôm sau.
Chụp một tấm ảnh các hũ mới làm. Để nhớ tuần này có gì.
Ghi vào sổ những gì cần sửa lần sau. Một hai dòng thôi.
Cuối buổi bếp nên sạch hơn lúc bắt đầu. Đây là mục tiêu khả thi nếu dọn xen kẽ.
Buổi làm sẵn mà kết thúc bằng một bồn đầy chén là buổi thất bại một nửa. Dù bốn hũ có ngon tới đâu.
Vì nó quyết định mình có muốn làm lại hay không. Và đó mới là chuyện quan trọng.
Khi không có ba tiếng
Làm một món thay vì bốn. Ba mươi phút cho dầu phi hoặc muối vừng.
Chia buổi ra hai lần trong tuần. Hai lần chín mươi phút.
Làm món chờ vào buổi tối. Ngâm đậu, ngâm nấm. Sáng hôm sau nấu.
Tận dụng lúc đang nấu bữa tối. Bếp đã bật, làm thêm một món.
Luộc đậu trong lúc làm việc khác. Nó tự chín, chỉ cần canh giờ.
Mua một hai thứ thay vì làm. Tương ớt và bơ hạt mua sẵn hoàn toàn ổn.
Làm hai món và mua hai món. Kết hợp là hợp lý nhất cho người bận.
Bỏ một tuần cũng không sao. Có hũ dự phòng trong tủ là đủ.
Nhờ người trong nhà phụ. Băm và rửa hũ là việc dễ giao.
Trẻ con phụ được khâu dằm và trộn. Việc an toàn và chúng thường thích.
Đừng biến việc này thành nghĩa vụ hàng tuần. Nó là công cụ chứ không phải kỷ luật.
Có tuần làm, có tuần không. Cả hai đều bình thường.
Cái đáng giữ là nếp chứ không phải tần suất. Làm mỗi hai tuần vẫn hơn làm mỗi tuần rồi bỏ.
Bắt đầu nhỏ và bền hơn bắt đầu lớn rồi dừng. Kết luận của bài.
